Nhà giáo dục muốn hướng dẫn tâm hồn họ đừng quá nghiêm khắc sống xa họ. Có nhiều vấn đề không ăn thua đến óc xã hội, việc tổ chức chánh quyền, cải tạo phong tục, canh tân xứ sở, họ vẫn bàn leo qua, ra đề nữa, nói không ra đâu mà cứ nói. Kẻ viết mấy dòng nầy đã có lần chê một số người là hủ lậu mà bây giờ đang bị bạn lùa vào khối lỗi thời.
Sống êm đềm trong tay mẹ hiền, bên bóng cha, giữa sự nuông chiều của anh chị, bà con. Họ hay bị hiểu lầm là phách. Nhục tình xô đẩy họ đến nhục lạc.
Tôi thấy lời phê phán nầy gắt quá. Họ coi thường những tập quán đạo đức mà họ làm rất chu đáo lúc ấu trĩ. Các tác vi, cử chỉ biểu lộ một thứ ái tình thác loạn, đen ngòm nhất của lòng tà đã phá tan bao nhiêu công trình luân lý ở tâm hồn người trong sạch.
Tu đây là sự nhận thức sáng suốt về vũ trụ, về nhân sinh, sự tận hiến phải tự ý. Cặp mắt nghĩ ngợi như đang đợi một cái gì. Ngay từ lúc xuân xanh, bạn trai đã sống với tinh thần đơn giản, đã áp dụng nó trong các lối xã giao của họ.
Nhiều bạn trai khác chân thành mà non kinh nghiệm, đem các điều phẫn uất của mình đối với thượng cấp, đem chương trình mình tính ở tương lai cho họ thông cảm họ liền đem cảm thông cho thượng cấp thế là thượng cấp in trí xấu, thù hại. Lòng tự ái của bạn trai có khuyết điểm. Một trăm bạn trai có đến 99 bạn, tối ưa thức khuya nghe nói chuyện ma.
Nó căn cứ vào những điều kiện vật thể nên nó bắt bạn trai đòi luôn sự hiện diện của bạn mình. Tâm hồn bạn trai tôi có thể sánh như một chiếc lục hoàn cầm, ai biết chơi đ àn nầy có thể tạo ra một bản nhạc hy sinh tuyệt vời, bằng ai vụng tài khi khảy những bản bất mãn như ông bầu trong thùng thiếc. Bạn bảo chùi ly, rửa chung còn dĩa để ly, chung họ giam lại.
Một tâm tình thường làm thắm thía nội tâm họ là tủi phận. Họ nghe tâm hồn họ trống rỗng như sa mạc, ước muốn cái gì cao cả. Ơû đây tôi bất đồng ý kiến hẳn với một số nhà giáo dục duy vật chủ trương lương tâm là một mớ công thức lễ giáo mà xã hội nhồi nhét vào đầu óc con người, trong đó có bạn trai.
Những bộ phận sinh lý của họ được sáng tạo theo kiểu cách riêng để làm cha, để gánh vác gia đình. Ơû thời đại ta cần những bàn tay tái tạo tâm hồn, cần những thủ lĩnh già tay ấn. Có những tâm hồn rất kín bưng bít.
Phải nhận chân giá trị mình. Nhứt là tôi phải khéo xử với vô số bè bạn học sinh, hay sinh viên, vân vân. Họ nghe trong con người nội tâm có một sức mạnh xô đẩy họ tìm gặp những bạn gái.
Họ sẽ cho ta thấy họ rất tốt. Và bạn, tôi không trách bạn, chỉ xin bạn đừng quá dè dặt đến bi quan, cũng đừng vội vàng đến cẩu thả. Gặp vấn đề gì được trình bày hấp dẫn lắm họ mới gom tâm tư lại để lãnh hội.