Tuy vậy, người ta có thể chế ngự nó được. Nó chưa pha màu sắc của nhục tình. Khi tuổi dậy thì đến, Tạo hóa cho người nam người nữ tự nhiên yêu mến nhau.
Có kẻ chưa lập gia đình mà. Họ học đứng chót, họ làm mích lòng thầy, họ phạm lỗi gì đó họ sầu muộn thắm thía. Chính Augustin và Rousseau đã qua thời kỳ mua bán thứ tình nầy.
Nhưng tôi biết bạn như bao nhiêu tâm hồn thanh xuân khác đang xao xuyến tận sào huyệt của nội tâm vì sự cọ mình của ái tình mà vì tính thẹn thùng, đa nghi của tuổi trẻ bạn không bạch lộ cho mấy ai. Những lời nầy đúng trăm phần trăm. Làm sao bảo đảm được những lời ghi chú trong thư tình trường cửu khi có hiểu lầm, vu cáo, vụt chạc xen vào phá rối tình thủy chung.
Có nhiều đồ vật mẹ giấu họ. Người tình cũ, thưa bạn, sẽ là một mối lo đáng sợ cho bạn. Nhưng tâm hồn ấy tôi thấy có thể thành công to mà cũng có thể thất bại to.
Các cực khổ nhỏ mọn mà họ chịu bây giờ gợi lại cho họ những hy sinh, nhất là hy sinh thầm kín của người bạn trăm năm: Nên để ý: ý chí không phải là bản năng vụt chạt. Vả lại cách chung họ chưa dùng những vật phá rối thần kinh.
Nhưng khi muốn thu hút cặp mắt người đẹp thì họ tỉ mỉ kỹ lưỡng từng nếp áo, nếp quần. Con người ve vãn, chọc ghẹo là con người nui mầm móng bội bạc. Tập quán nầy dĩ nhiên có mầm mộng từ trong tâm địa bạn trai.
Vì yêu mến mà Thượng đế sáng tạo vạn vật trong đó có con người. Nếu họ không sửa tật xấu người nhỏ sẽ phải rên siết dưới tay họ và mất mặt với kẻ lạ vì có một thủ lãnh không duyên dáng chút nào. Còn ở thời ta, con lợn của Epicure bị các tà thuyết, các gương mù, các chất kích thích thần kinh không những phá chuồng lễ giáo, luân thường cho ra, mà còn quất cho nó nhảy cồng lên.
Không mấy lần thầy giáo cho điểm mà họ hài lòng. Ai đã từng nắm thanh nam để ý hạnh kiểm của họ, hay thấy nam thanh sống tự nhiên lắm, liến khỉ, phá phách, nói năng bạo ngược lắm. Nổi một mụn bọc, mặt lớn mặt nhỏ, họ nghe khổ làm sao.
Nhứt là vì trong vòng hai thế kỷ chót, người ta quá lạm dụng lòng hăng say của tuổi trẻ, tình yêu cuồng nhiệt cùng chí hy sinh dời non lấp biển của nó nên ta thấy có vô số thanh niên điên cuồng sống trong sự hứa hẹn mờ ảo và hư hỏng cuộc đời khi thấy các mộng của mình hoặc héo đi hoặc vẫn còn là mộng. Aùo quần họ bảo thợ may cắt theo một kiểu nào đó Âu không Âu, Á không Á, mà xưa không xưa, nay không nay: thời trang riêng của họ. Phần đông bạn trai quảng đại.
Ra đến nơi, họ mua tùy sự nhó còn lại chút ít trong trí: mì thánh, chỉ, vắt gì cũng được. Họ tự nhiên đòi hỏi biết minh bạch những gì có liên can tới họ. Những lối chơi tìm bạn bốn phương thường có hậu quả hoặc buồn cười hoặc thê thảm.